DASK, konutu olan hemen herkesin sahip olduğu poliçe. Aynı zamanda hakkında en çok soru gelen poliçe. Bu ikisi tesadüf değil: zorunlu olduğu için herkes yaptırıyor, zorunlu olduğu için de kimse ne aldığını okumuyor.
DASK ne yapar?
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile kurulmuş, devlet destekli bir havuz sistemidir. Deprem ve depremin yol açtığı yangın, infilak, tsunami ile yer kaymasının bina yapısında oluşturduğu maddi zararı karşılar.
“Bina yapısı” ifadesi teknik bir tanımdır ve şunları içerir: temel, ana duvarlar, taşıyıcı kolon ve kirişler, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansör, çatı ve bacalar.
DASK ne yapmaz?; asıl önemli kısım
Dört büyük boşluk var ve hepsi deprem sonrasında insanların en çok ihtiyaç duyduğu yerde:
1. Eşyalarınız kapsamda değil
Mobilyanız, beyaz eşyanız, elektronik cihazlarınız, giysileriniz; hiçbiri DASK'ın konusu değil. Binanız ayakta kalıp içerideki her şey kullanılamaz hâle gelirse DASK'tan ödeme almazsınız.
2. Teminatın bir tavanı var
DASK'ın azami teminat tutarı her yıl yeniden belirlenir. Özellikle büyük şehirlerde bu tutar, konutun gerçek değerinin altında kalabilir. Tavanı aşan hasar size aittir.
3. Ruhsatsız ve projeye aykırı yapılar
Poliçe düzenlenmiş olsa bile, 27 Aralık 1999'dan sonra inşaat ruhsatı alınmadan yapılmış binalar ile projesi bulunmayan, mühendislik hizmeti görmemiş ya da taşıyıcı sistemi sonradan değiştirilmiş (kolon kesilmiş, taşıyıcı duvar kaldırılmış) binalar teminat dışı kalabilir. Bu, Türkiye'de en çok ödeme reddi doğuran istisnadır.
Binanızda tadilat yapıldıysa ya da ruhsat durumundan emin değilseniz, poliçe düzenlenmeden önce mutlaka bildirin.
4. Deprem sonrası yaşam giderleri kapsamda değil
Enkaz kaldırma, geçici konaklama, kira kaybı; hiçbiri DASK'ta yok. Oysa evi hasar gören bir ailenin ilk haftalarda karşılaştığı gerçek maliyet tam olarak budur.
Boşluk nasıl kapatılır?
Cevap konut sigortası. İkisi rakip değil, katmanlıdır:
- DASK zorunludur, yalnızca depremi, yalnızca bina yapısını, belirli bir tavana kadar karşılar.
- Konut sigortası isteğe bağlıdır; eşyanızı, deprem dışındaki riskleri (yangın, hırsızlık, su baskını) ve DASK teminatının üzerinde kalan deprem hasarını karşılar. Kira kaybı ve geçici konaklama teminatları da buradadır.
Doğru kurgu şudur: önce DASK (çünkü zorunlu ve tapu/abonelik işlemlerinde aranıyor. Üstüne konut sigortası) çünkü gerçek koruma orada başlıyor.
DASK'ta en sık yapılan üç hata
- Metrekareyi yanlış beyan etmek. Poliçe brüt yüzölçümü üzerinden hesaplanır. 120 m² yerine 90 m² yazıldıysa, hasar anında tazminat da aynı oranda eksik ödenir. Tapunuzdaki brüt alanı esas alın.
- Poliçenin bitiş tarihini kaçırmak. DASK bir yıllıktır ve kendiliğinden yenilenmez. Süresi dolduğu gün teminat biter. Deprem o boşlukta olursa hiçbir ödeme yapılmaz.
- “Fiyat araştırmak.” DASK tarifesi devlet tarafından tek tip belirlenir; hangi acenteden alırsanız alın fiyat aynıdır. Araştırılması gereken şey fiyat değil, size doğru soruyu soran acentedir.
Kiracıysanız: DASK yükümlülüğü ev sahibine aittir ve bina yapısını sigortalar; sizin eşyalarınızı değil. Kendi eşyanızı korumak istiyorsanız kiracı konut sigortası gerekir; primi ev sahibi poliçesinden belirgin şekilde düşüktür.
Özet
DASK bir taban güvencedir, tam koruma değil. Zorunlu olduğu için yaptırın; yeterli olmadığı için üstüne konut sigortası koyun. İkisinin toplam maliyeti, çoğu ailenin tahmininden düşüktür.